Trabzon’un Maçka ilçesinde yer alan tarihi Sümela Ören Yeri’nde 23 Ağustos tarihinde gerçekleştirilmesi planlanan ayin, kentte ve kamuoyunda yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Daha önce her yıl 15 Ağustos’ta Fener Rum Patrikliği’nin talebi doğrultusunda düzenlenen ayin, Trabzon’un fetih tarihine denk gelmesi nedeniyle tepki çekmiş ve yürütülen çalışmalar sonucunda 23 Ağustos tarihine ertelenmişti. Ancak erteleme kararı tepkileri dindirmedi. Türkiye Kamu-Sen Trabzon İl Başkanlığı, konuya ilişkin yaptığı kapsamlı basın açıklamasında ayinin ertelenmiş olmasının durumu meşrulaştırmadığını belirterek, organizasyonun derhal ve bir daha yapılmamak üzere iptal edilmesini talep etti.
Sümela Ayini Hukuki Dayanaktan Yoksun Mu?
Türkiye Kamu-Sen Trabzon İl Başkanı Coşkun Dilber tarafından yapılan açıklamada, müze ve ören yerlerinde topluca ibadet yapılamayacağına dair yasal düzenlemelerin ve yargı kararlarının bulunduğuna dikkat çekildi. Sümela’nın bir kilise değil, müze ve ören yeri statüsünde olduğunu vurgulayan Dilber, şu ifadelere yer verdi:
"Bilindiği üzere; müze ve ören yerlerinde topluca ayin veya ibadet yapılamayacağına dair yasal düzenlemeler ve mahkeme kararları mevcuttur. Bu kararlar, açık bir şekilde; Sümela Ören Yerinde de ayin yapılamayacağının tescilidir. Zira Sümela bir kilise değildir, bir müzedir, ören yeridir. Tüm tarih kitapları ve turistik tanıtımlarda, Sümela kilise değil; bir müze ve ören yeri olarak geçmektedir. Bu nedenle bu ayin hemen şimdi iptal edilmelidir."
"İthal Cemaatle Sembolik İbadet İstismar Ediliyor"
Açıklamada, ibadet özgürlüğüne ve farklı inançlara saygı duyulduğu ancak Sümela’daki durumun dini bir ihtiyaçtan kaynaklanmadığı savunuldu. Bölgede bu ibadeti talep edecek yerleşik bir cemaatin bulunmadığına işaret eden Dilber, yurt dışından getirilen gruplarla sembolik bir gösteri yapıldığını öne sürdü:
"Burada dikkat edilmesi gereken ana unsur, ibadetin yapılması için, o ibadethane etrafında yaşayan insanların bir talebi ve bir ihtiyacının olması gerekir. Oysa Maçka Sümela Ören Yerindeki ayin için ülke dışından ithal cemaat gelmektedir. Bu gelenlerin sayısı sınırlı fakat amaçları bizce matuftur. Küçük ancak planlı ve amaçlı bir zümre bu durumu açıkça istismar etmektedir. Sembolik bir uygulama yapmaktadırlar. Art niyetlidirler."
Tarih Yakınlığı ve Egemenlik Hakları Vurgusu
Ayin tarihinin 15 Ağustos'tan 23 Ağustos'a çekilmesinin arka plandaki niyeti değiştirmediğini belirten Türkiye Kamu-Sen, Trabzon'un fethiyle olan tarihsel yakınlığa ve uluslararası mücbir sebeplere değindi. Atina'da cami bulunmaması ve Batı Trakya'daki Türk soydaşların yaşadığı hukuki kısıtlamalar hatırlatılarak şu değerlendirmede bulunuldu:
"Sümela’da ayin; Maçka’nın, Trabzon’un veya Türkiye’nin bir ihtiyacı, şartların gereği değildir, ülkemizin hayrına da değildir. Bu ayin, egemenlik haklarımızı sulandırma çabasıdır. Atina’da cami olmadığı, Selanik’teki tarihi Osmanlı Camisinde Cuma Namazı kılma talebimizin geri çevrildiği, Batı Trakya’daki soydaşlarımıza karşı yapılan hukuksuz uygulamalar ortada iken, bu ayin derhal iptal edilmeli ve bir daha yaptırılmamalıdır."
Tarihi ve hukuki gerekçeler ışığında konunun siyaset üstü milli bir mesele olduğunu belirten sendika yönetimi, yetkilileri göreve davet ederek kararın bir an önce uygulanmasını beklediklerini kamuoyuna duyurdu.