Trabzon’un sokaklarında biriken hikâyeler, anılar ve duygular artık dijital ortamda okunabilir hale geliyor. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Mimarlık Fakültesi tarafından yürütülen ve TÜBİTAK tarafından desteklenen UNARCODE© projesi, kentin yalnızca fiziksel dokusunu değil; hissedilen, anlatılan ve deneyimlenen yönlerini de kayıt altına aldı. 24 ay süren kapsamlı çalışma, Trabzon’un tarihsel ve kültürel birikimini dijital anlatı haritalarına dönüştürerek kent hafızasının korunması ve geleceğe aktarılması adına önemli bir adım olarak öne çıktı.
Kentlerin Sessiz Anlatıları Dijital Ortamda
Projenin yürütücüsü Prof. Dr. Serap Durmuş Öztürk, kentlerin yalnızca yapılar üzerinden değil; kullanıcı deneyimleri ve anlatılar yoluyla anlaşılması gerektiğine dikkat çekti. Trabzon’un, duyusal ve duygusal örüntülerle şekillenen çok katmanlı bir kent imgesine sahip olduğunu vurgulayan Öztürk, UNARCODE© sayesinde bu birikimin sözlü ve yazılı anlatılar, eskizler ve gözlemlerle kayıt altına alındığını ifade etti. Böylece kent, yaşayan bir organizma olarak dijital bellekte yerini aldı.
İpek Yolu İzinde Trabzon Deneyimi
Saha çalışmaları, tarih boyunca önemli ticaret yollarından biri olan İpek Yolu’nun Anadolu’daki kolları üzerinde yer alan Trabzon özelinde gerçekleştirildi. Çalışmalar; Meydan Parkı’ndan başlayarak Kunduracılar Caddesi, Semerciler Yokuşu ve Bedesten’e uzanan deneyim güzergâhında yürütüldü. Bu süreçte elde edilen verilerle, Trabzon’un etkileşimli dijital haritaları oluşturuldu ve kentin çoğu zaman fark edilmeyen deneyimsel yönleri görünür hale getirildi.
Üniversite–Kent İş Birliğine Veri Temelli Katkı
UNARCODE© projesi, üniversite ile yerel yönetimler ve kent paydaşları arasında veri temelli bir iş birliği modeli sundu. Toplanan verilerin paylaşılabilir ve kullanılabilir bilgiye dönüştürülmesi; mimarlık, kentsel planlama ve kültür-turizm politikalarına katkı sağlayacak bir altyapı oluşturdu. TÜBİTAK 2515 COST Aksiyonları kapsamında desteklenen proje, KTÜ’nün bilimsel kapasitesini ve uluslararası görünürlüğünü de güçlendirdi.
Öğrenciler Sahada, Kentin İçinde
Projede, farklı sınıflardan toplam 60 Mimarlık Bölümü öğrencisi aktif rol aldı. Öğrenciler, belirlenen güzergâhlarda kenti birebir deneyimleyerek eskizler, görsel kayıtlar ve anlatılar üretti. Bu süreç, mimarlık eğitiminde sınıf dışı öğrenmenin ve araştırma temelli yaklaşımın güçlenmesine önemli katkı sundu.
UNARCODE© Aplikasyonu Kullanıma Açılıyor
Toplantıda yapılan açıklamaya göre, Trabzon’dan elde edilen büyük veri; sürdürülebilir bir dijital altyapıya dönüştürüldü. Web tabanlı UNARCODE© aplikasyonunun, yakın zamanda araştırmacıların, öğrencilerin ve kentlilerin kullanımına açılması planlanıyor. Projenin, uluslararası COST Aksiyonları kapsamında farklı dünya kentlerine yayılması hedefleniyor.