Trabzon denildiğinde akla gelen o kadim sokaklar, yokuşlar, mahalle kahveleri ve elbette her birinin kendine özgü bir hikâyesi olan aileler… Araştırmacı yazar Mustafa Durmuş, tam 13 yıl boyunca bu hikâyelerin peşine düştü. Ortaya çıkan eser ise sadece bir kitap değil; adeta bir şehrin nüfus cüzdanı oldu. “Bir Şehrin Kimliği Bir Şehrin Hafızası: Trabzon’un Sülaleleri ve Lakapları” isimli 560 sayfalık dev çalışma, İstanbul ve Ankara’da düzenlenen imza günlerinde adeta fırtına gibi esti. Okuyucular sadece kitap almak için değil, kendi köklerini sayfalar arasında görebilmek için sıraya girdi.
Peki bu eseri diğer Trabzon kitaplarından ayıran ne? İşte detaylar…
Osmanlı Arşivlerinden Günümüze: 1700-1850 Nüfus Sayımları
Mustafa Durmuş’un eserini bu denli değerli kılan en önemli unsur, kullandığı kaynakların özgünlüğü. Yazar, kitabını hazırlarken Osmanlı arşiv belgelerinde yer alan 1700-1850 yılları arasındaki nüfus sayımlarından yararlandı. Bu sayede Trabzon’un sadece bugününü değil, geçmişteki demografik yapısını da gözler önüne serdi.
Kitapta yalnızca merkez ilçeler değil, Trabzon’un tüm ilçe ve köyleri detaylı şekilde ele alınıyor. Hangi sülalenin nereden geldiği, hangi lakabın hangi mahallede kullanıldığı, göç hareketlerinin şehrin kültürel dokusunu nasıl şekillendirdiği gibi soruların cevapları bu sayfalarda gizli.
“Beklediğimin Üzerinde İlgi Gördü” – Mustafa Durmuş
İstanbul Atatürk Havalimanı Millet Bahçesi’nde 26-29 Mart 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen ilk imza günleri, büyük bir coşkuyla başladı. Ardından 9-12 Nisan 2026’da Ankara Millet Bahçesi’nde devam eden buluşmalar da yoğun katılıma sahne oldu.
Yazar Mustafa Durmuş, imza günlerinde yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Bu eserimde Trabzon’un tüm sülalelerini ve lakaplarını; il, ilçe ve köyleriyle birlikte detaylı şekilde ele aldım. Milletin geçmişinden günümüze uzanan göç hareketlerini inceledim. Okuyucularımın beğenisine sunduğum bu çalışma, beklediğimin de üzerinde ilgi gördü. Satış rakamları da bunu açıkça gösteriyor.”
Durmuş, kitabın yalnızca bir kültür çalışması değil, aynı zamanda Türk tarihine ışık tutacak bir kaynak olduğunun altını çizdi.
Trabzon’un Toplumsal Hafızası Neden Bu Kadar Önemli?
Trabzon, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, göç alıp vermiş, ticaret yollarının kesiştiği bir liman kenti olmuştur. Bu zengin geçmiş, beraberinde çok katmanlı bir toplumsal hafıza getirmiştir. Ancak sözlü kültürle aktarılan bu bilgiler zamanla unutulmaya yüz tutmuştur.
Mustafa Durmuş’un eseri, işte tam da bu noktada devreye giriyor. Kitap sayesinde:
· Hangi lakabın hangi aileye ait olduğu,
· Sülalelerin köken bilgileri,
· Göç yolları ve yerleşim tarihleri,
· Osmanlı dönemi nüfus kayıtlarındaki aile isimleri
gibi birçok veri gün yüzüne çıkıyor. Eser, özellikle soy ağacını merak eden Trabzonlular için eşsiz bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor.
Okuyuculardan ve Akademik Çevrelerden Tam Not
Eser, yalnızca meraklı okuyucuların değil, aynı zamanda akademisyenlerin ve tarih araştırmacılarının da dikkatini çekti. Osmanlı dönemi nüfus kayıtlarına dayalı bu titiz çalışma, Trabzon özelinde yapılmış en kapsamlı sülale ve lakap araştırması olarak gösteriliyor.
Sosyal medyada kitaba ilişkin paylaşımların artması, özellikle Trabzon dışında yaşayan hemşehrilerin de esere yoğun ilgi göstermesini sağladı. “Dedemin lakabını buldum”, “Köyümün geçmişini öğrendim” gibi yorumlar kitabın ne denli değerli bir boşluğu doldurduğunu kanıtlarcasına.
Mustafa Durmuş’un 13 yıllık emeğinin ürünü olan “Bir Şehrin Kimliği Bir Şehrin Hafızası: Trabzon’un Sülaleleri ve Lakapları”, yalnızca bir kitap olarak raflarda yerini almıyor. Aynı zamanda Trabzon’un kültürel mirasını gelecek nesillere aktaran bir köprü görevi görüyor. Eserin gösterdiği yoğun ilgi, insanların köklerine ne kadar bağlı olduğunu ve bu tür çalışmalara ne denli ihtiyaç duyulduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Peki ya siz? Kendi ailenizin izini sürmek, memleketinizin hafızasında yolculuğa çıkmak istemez misiniz? Bu eşsiz eseri inceleyerek siz de kendi hikâyenizin peşine düşebilirsiniz. Yorumlarda düşüncelerinizi bizimle paylaşmayı unutmayın!
