Trabzon’un tarihi mirası yeniden gündemde. KTÜ Edebiyat Fakültesi Dekanı, Sanat Tarihi Bölüm Başkanı ve Pazarkapı Kazıları Bilimsel Sorumlusu Prof. Dr. Mehmet Yavuz, Trabzon Mimarlar Odası’nda yaptığı açıklamada Kuzgundere Körfez Limanı’nın yeniden denizle bağlantılı hale getirilmesi gerektiğini söyledi. Helenistik döneme ait deniz feneri kalıntılarının ortaya çıkarıldığını belirten Yavuz, Kadınlar Hal Binası’nın liman rıhtımına çok yakın inşa edildiğini ifade etti. Roma Dönemi’ndeki özgün yapısına dönüştürülmesi gerektiğini vurgulayan Yavuz’un açıklamaları, Trabzon’da kültürel miras ve kentsel dönüşüm tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Kuzgundere Körfez Limanı Yeniden Denizle Buluşmalı
Prof. Dr. Mehmet Yavuz, 2022 yılında yapılan kazılarda ortaya çıkarılan Kuzgundere Körfez Limanı’nın, Efes Antik Kenti benzeri biçimde yeniden denizle bağlantılı hale getirilmesi gerektiğini ifade etti. Kazılarda nitelikli eserlerin gün yüzüne çıktığını belirten Yavuz, körfez ağzında Helenistik döneme ait deniz feneri yapısının da tespit edildiğini söyledi. Liman sahasındaki yapılaşmanın tarihi dokuyu olumsuz etkilediğini dile getiren Yavuz, Kadınlar Hal Binası’nın vakit kaybetmeden başka bir alana taşınması gerektiğini belirtti. Ayrıca Balıkhane binasının yapımının da uygun olmadığını ifade ederek, körfez sahasının bütüncül biçimde temizlenmesi gerektiğini vurguladı.
Pazarkapı ve Hanrianus Limanı İçin Kurtarma Kazısı Çağrısı
Kentsel sit alanlarında yapılacak dönüşüm projelerinde önceden arkeolojik sondaj kazılarının zorunlu olması gerektiğini belirten Yavuz, özellikle Pazarkapı Mahallesi’nde yeni inşaatlara başlanmadan önce Hanrianus Limanı’nın geri planında kurtarma kazılarının yapılması gerektiğini söyledi. Moloz Kapı’nın aynı zamanda tarihi bir Osmanlı tabyası olduğuna dikkat çeken Yavuz, plansız uygulamaların telafisi mümkün olmayan kayıplara yol açabileceğini ifade etti. Bölgenin açık müze ve arkeopark konseptiyle düzenlenmesi halinde Trabzon’un tarih ve turizm açısından büyük bir katma değer elde edeceğini dile getirdi.
“Trabzon Haliç Kültür Sanat Merkezi” Projesi Önerisi
Yavuz, yarım kalan kurtarma kazılarının alanın kuzey ve kuzeybatısına doğru genişletilmesi gerektiğini belirterek kapsamlı bir proje önerisi sundu. “Trabzon Haliç Kültür Sanat Merkezi – Kuzgundere Körfez Projesi” adıyla dile getirdiği öneride, tarihi limanın Tabakhane Köprüsü’ne kadar ortaya çıkarılması ve iki yakasının kültür-sanat alanına dönüştürülmesi gerektiğini söyledi. Venedik benzeri bir seyir hattı oluşturulabileceğini ifade eden Yavuz, Osmanlı saltanat kayıkları veya teknelerle gezilebilecek bir alanın turizme büyük katkı sağlayacağını belirtti. Ayrıca Maraş Caddesi üzerine klasik Mimar Sinan taş köprülerinden biri yapılabileceğini de dile getirdi.
2 Bin Yıllık Çömlekçi Yeraltı Su Kanalı Alarm Veriyor
Çömlekçi Kentsel Dönüşüm sahasında 2025 yılında tespit edilen yeraltı su kanalının erken Roma Dönemi’ne ait olduğunun değerlendirildiğini belirten Yavuz, yaklaşık 350 metre uzunluğundaki yapının Türkiye’de benzeri bulunmadığını söyledi. Trabzon Müzesi Müdürlüğü eşliğinde yerinde inceleme yaptıklarını kaydeden Yavuz, 2000 yıllık tarihi eserin ivedilikle restore edilerek turizme kazandırılması gerektiğini ifade etti. Kanalın bazı bölümlerinin inşaat çalışmaları sırasında zarar gördüğünü belirten Yavuz, Almanya’nın Köln kenti yakınlarında bulunan benzer yapının kısmen UNESCO Dünya Mirası listesinde yer aldığını hatırlattı.
Modern Müze ve Daha Fazla Kazı Alanı Çağrısı
Trabzon’da arkeolojik kazı sahalarının artırılması için yeterli bütçe ayrılması gerektiğini vurgulayan Yavuz, bulunan eserlerin sergileneceği modern ve nitelikli bir müze binasına ihtiyaç olduğunu söyledi. Bu kapsamda bir kurul oluşturulması gerektiğini belirten Yavuz, Trabzon’a Avrupalı turist çekmenin yolunun kültürel mirası korumaktan geçtiğini ifade etti.
