Karadeniz’de fındık bahçelerinde görülen dal ve sürgün kurumalarına ilişkin yürütülen araştırmanın sonuçları açıklandı. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, 2026 üretim sezonunda Trabzon, Giresun, Ordu ve Samsun’da yaptığı incelemelerde kurumalarla ilişkili bir hastalık etmenine rastlanmadığını bildirdi. Laboratuvar testleri ve genetik analizlerle desteklenen çalışmada, don, aşırı yağış ve yüksek sıcaklık gibi iklimsel koşullar kurumalara yol açan başlıca faktörler olarak gösterildi. Araştırmanın ardından üreticilere gereksiz ilaçlamadan kaçınmaları, kuruyan dalları budamaları ve bahçelerde su birikmesini önlemeleri yönünde tavsiyelerde bulunuldu.
Trabzon’daki Fındık Bahçelerinde Haziran Ayında Numune Alındı
Karadeniz’de fındık üreticilerinden gelen kuruma şikâyetleri üzerine başlatılan araştırmaların ilk aşaması mayıs ayında gerçekleştirildi. Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü uzmanları, Ordu ve Giresun’daki bahçelerde incelemelerde bulunarak kuruyan bitki kısımlarından örnekler topladı.
Çalışmalarda bitki hastalıkları ve zararlıları konusunda uzman araştırmacılar yer aldı. Araştırma ekiplerine il ve ilçe tarım müdürlüklerinin teknik personeli de eşlik etti.
Haziran ayında ise incelemeler Trabzon’daki fındık bahçelerine uzandı. Trabzon İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün o dönemde paylaşılan açıklamasına göre, sahil ve orta kuşaktaki farklı ilçelerden dal, sürgün ve yaprak örnekleri alındı.
Çalışmanın amacı, özellikle sürgün uçlarında ve genç dallarda görülen kurumaların hastalık, zararlı organizma, iklim koşulları veya bitki beslenmesiyle ilişkili olup olmadığını araştırmaktı.
Laboratuvar Analizlerinde Hastalık Etmeni Tespit Edilmedi
Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsünün 2026 üretim sezonuna ilişkin son bilgilendirmesinde, saha çalışmalarından elde edilen örneklerin laboratuvar testlerine ve metagenomik analizlere tabi tutulduğu açıklandı.
Metagenomik analizler, örneklerde bulunan genetik materyalin incelenmesine olanak sağlayarak olası mikroorganizmaların araştırılmasında kullanılan yöntemler arasında yer alıyor.
Enstitünün paylaştığı sonuçlara göre, incelenen kuruma vakalarıyla ilişkili herhangi bir hastalık etmeni belirlenemedi.
Saha gözlemleriyle laboratuvar bulgularını birlikte değerlendiren araştırmacılar, kurumaların don, aşırı yağış ve yüksek sıcaklık gibi iklimsel stres faktörlerinden kaynaklandığını bildirdi.
Bununla birlikte açıklamada incelenen toplam bahçe ve numune sayısına ilişkin ayrıntılı verilere yer verilmedi. Elde edilen sonuçlar, araştırma kapsamındaki kuruma vakalarına ilişkin bulguları ortaya koyarken Karadeniz’deki bütün fındık hastalıklarının ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Fındık Üreticilerine Gereksiz İlaçlama Uyarısı
Araştırmanın ardından üreticilere yönelik bakım ve mücadele önerileri de paylaşıldı.
Enstitü, hastalık etmeni tespit edilmeyen kuruma vakalarında gereksiz bitki koruma ürünü kullanımından kaçınılmasını istedi. Kuruyan dalların sağlıklı bitki dokusuna kadar budanması ve budama artıklarının bahçeden uzaklaştırılması önerildi.
Özellikle aşırı yağışların ardından bahçelerde biriken suyun tahliye edilmesi ve drenaj sistemlerinin iyileştirilmesi gerektiği belirtildi.
Gübreleme konusunda ise aşırı azot kullanımından kaçınılması, bitkinin besin ihtiyacının toprak analizine göre belirlenmesi tavsiye edildi.
Bu uyarılar, üreticilerin kuruma belirtilerini doğrudan hastalık olarak değerlendirip bilinçsiz ilaçlama yapmamaları açısından önem taşıyor. Ancak farklı belirtilerin görüldüğü bahçelerde hastalık ve zararlı ihtimalinin uzmanlar tarafından ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
Fındıkta Hastalık ve İklim Kaynaklı Zararlar Ayrı Değerlendirilmeli
Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsünün açıkladığı bulgular, iklim koşullarının fındık bitkisinin gelişimi üzerindeki etkisini gündeme getirirken bitki sağlığı açısından önemli bir ayrımı da ortaya koyuyor.
Don, yüksek sıcaklık ve toprakta uzun süreli su birikmesi gibi koşullar, bitkide hastalık etmeni bulunmasa da dal ve sürgünlerin zarar görmesine neden olabiliyor.
Öte yandan fındık bahçelerinde bakteriyel yanıklık gibi hastalıklar ile çeşitli zararlı organizmalar da görülebiliyor. Bu nedenle her kuruma belirtisinin aynı nedene bağlanmaması ve mücadele yönteminin teşhise göre belirlenmesi gerekiyor.
Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Türk fındığının korunması amacıyla bilimsel çalışmalarını sürdüreceğini bildirdi. Dört ilde yürütülen araştırmanın sonuçları, üreticilerin bahçe bakımında iklim koşullarını da dikkate alması gerektiğini ortaya koyarken yeni kuruma vakalarında yerinde inceleme ve doğru teşhisin önemini koruduğunu gösteriyor.
